Ορθοδοξία και Ισλάμ. Το Ισλάμ στην Ευρώπη
Ακαδημαϊκό Έτος 2006-07
Το Ισλάμ στα Βαλκάνια. Ιστορία, παρόν, προοπτικές
διαλόγου και συμβίωσης με τους ορθοδόξους
(Περίληψη εισήγησης στην Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών, Σάββατο 3 Μαρτίου 2007)
Mariyan Bogoev Stojadinov
Το θέμα του Ισλάμ και της Ευρώπης δεν είναι ένα θέμα μόνο ιστορικό, αλλά και σύγχρονο. Η συζήτηση για το Ισλάμ και την Ευρώπη, επίσης, δεν είναι μόνο μια συζήτηση για τη διαθρησκειακή συνύπαρξη, αλλά και μια συζήτηση για τη διαπολιτισμική συνύπαρξη. Εσχάτως, το θέμα του Ισλάμ και της Ευρώπης κατέστη θέμα σύγκρουσης αξιών και ιδεολογιών. Το κύριο ερώτημα για μας σήμερα είναι: μπορούμε, ως βαλκάνιοι και Ευρωπαίοι, να κάνουμε χρήση με έναν πραγματιστικό τρόπο των πηγών της ορθόδοξης παράδοσής μας, προκειμένου να επεξεργαστούμε ένα είδος σύγχρονης και συγκεκριμένης προοπτικής διαλόγου και συμβίωσης με τους μουσουλμάνους στην περιοχή μας και στην Ευρώπη γενικότερα;
Σήμερα, μετά από το τέλος της διαδικασίας βαλκανοποίησης των Βαλκανίων –που πιστεύω πως έχει ολοκληρωθεί– τα Βαλκάνια είναι περισσότερο κατακερματισμένα από ποτέ.
Αλλά την ίδια στιγμή το Ισλάμ δεν είναι ένα τόσο μονοειδές φαινόμενο στα Βαλκάνια. Υπάρχουν, στην ουσία, τέσσερις κύριες μουσουλμανικές υπο-κοινότητες στην ευρύτερη βαλκανική περιοχή: Αλβανοί, Βόσνιοι, Τούρκοι και τσιγγάνοι. Υπάρχει μια μεγάλη διαφορά επίσης μεταξύ των κυρίως τουρκόφωνων μουσουλμάνων στα ανατολικά Βαλκάνια, αφ’ ενός, και των αλβανόφωνων και σλαβόφωνων μουσουλμάνων που ζουν στα δυτικά Βαλκάνια (πρώην Γιουγκοσλαβία), αφετέρου –με διαφορετικές πολιτικές και πολιτιστικές διεκδικήσεις. Και τελευταίο αλλά όχι ασήμαντο –με διαφορετικές πηγές εξάρτησης –«Παγκόσμιο» Ισλάμ, Αμερική και Τουρκία.
Με βάση τα στοιχεία αυτά μπορούμε να διατυπώσουμε τουλάχιστον τρία επίπεδα μελλοντικού διαλόγου και συνύπαρξης μεταξύ των ορθόδοξων Χριστιανών και μουσουλμάνων στα Βαλκάνια: πολιτικός διάλογος (ως κράτος), θρησκευτικός (ως εκκλησία), και εγκάρδιος (ως πολίτες). Κάθε επίπεδο έχει μια ιστορία στα Βαλκάνια, από την οποία μπορούμε να πάρουμε ένα μάθημα και να ωφεληθούμε.
* Ο κ. Mariyan Bogoev Stojadinov γεννήθηκε το 1964 στη Biala Slatina της Βουλγαρίας. Από την Θεολογική Ακαδημία «St. Climent Ochridski» της Σόφιας πήρε το μεταπτυχιακό του δίπλωμα στη Θεολογία, ενώ από το τμήμα Θεολογίας του Πανεπιστημίου της Σόφιας πήρε το διδακτορικό του στη Συστηματική Θεολογία. Κατά τα έτη 2002-2003 πραγματοποίησε μεταδιδακτορικές σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Από το 1996 είναι Επίκουρος Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Veliko Tarnovo, ενώ από το 2003 είναι Αντιπρύτανης του Θεολογικού Τμήματος. Διδάσκει τα μαθήματα της «Εισαγωγής στην Χριστιανική Θεολογία», της «Δογματικής» και της «Θεολογίας της Εικόνας». Είναι μέλος της κοινής ομάδας εργασίας Ορθοδόξων και Καθολικών «ο Άγιος Ειρηναίος». Ομιλεί και γράφει στα αγγλικά, ελληνικά, ρωσικά και σερβοκροατικά.
