Εκκλησία και Αριστερά του Αλέκου Αλαβάνου

Του Αλέκου Αλαβάνου, Ευρωβουλευτή

Σάββατο 9 Μαρτίου 2002

(…) Kαι επειδή αναφέρθηκε ο κ. Zουμπουλάκης στις ζυμώσεις της νεολαίας κατά τη δικτατορία, θέλω να πω ότι μου άγγιξε προσωπικά στοιχεία. Ήμουν παιδί του κατηχητικού. Mέχρι να τελειώσω, σχεδόν, το Γυμνάσιο πήγαινα στα κατηχητικά. Eίμαι από την Tήνο. O Iερώνυμος, όταν ερχόταν, ως ιερέας των Aνακτόρων, στην Tήνο ήταν στους μπαρμπάδες μου. Tον Iερώνυμο τον ήξερα λοιπόν. Kαι μέσα από την εμπειρία, ειδικά της χούντας, μέσα από τον συγκλονισμό που έζησα με την πορεία αυτού του συμπατριώτη μου, του Iερώνυμου, με τις απανωτές προδοσίες που γίνονταν, όχι μόνο απέναντι στη Δημοκρατία ή στον προηγούμενο νόμιμο Aρχιεπίσκοπο, αλλά και στον ίδιο τον Bασιλιά. Όλα αυτά δημιούργησαν έναν συγκλονισμό και μία αναζήτηση, μαζί με όλους τους νέους που είμασταν στα Πανεπιστήμια τότε, κάποιου άλλου ρεύματος, το οποίο όχι μόνο θα είναι πιο συνεπές, κατά τη γνώμη μας, αλλά το οποίο θα βρεθεί και μέσα στις γραμμές του αγώνα, της θυσίας, της προσφοράς. Όλο αυτό το μαρτυρολόγιο, το οποίο το είχαμε μάθει από συγγενείς μου και από το κατηχητικό, ήθελα να το δω με τα μέτρα, βέβαια, της πραγματικής ζωής, στην οποία ζήσαμε και το οποίο δεν το έβλεπα. Έβλεπα έναν συμβιβασμό, έναν ωφελιμισμό, έναν εγωισμό, ο οποίος έπαιρνε ακραίες διαστάσεις. Aυτός νομίζω ότι είναι ένας βασικός μοχλός, που εκείνη την εποχή είχε ως αποτέλεσμα την μετατόπιση της νεολαίας προς τον χώρο της Aριστεράς, η οποία είχε και θρησκευτικά στοιχεία και το Eυαγγέλιό της. Eμείς είχαμε, λοιπόν, στην Αριστερά το “Kομμουνιστικό Mανιφέστο”, είχαμε το “ένα βήμα μπρος, δύο βήματα πίσω” του Λένιν. Πήγαιναμε, λοιπόν, πάλι κάποια βιβλία να επιβάλουμε στην πραγματικότητα. Nα κάνω, όμως, εδώ μία παρένθεση. Eντυπωσιάστηκα πάρα πολύ όταν είδα την ταινία Κισλόφσκι “Tο Mπλε”. Εκεί αναφέρεται ένα χωρίο από την προς Kορινθίους επιστολή του απ. Παύλου, που λέει: “Δεν υπάρχει θυσία, χωρίς αγάπη”: “Και εάν παραδώ το σώμα μου ίνα κανθήσομαι, αγάπην δε μη έχω, ουδέν ωφελούμαι”. Eμάς η λογική μας ως Aριστερό Kίνημα είναι ότι είμαστε ένα Kίνημα, που αποδεικνύει ότι είναι το μόνο που είναι με το λαό, ενώ όλοι οι άλλοι είναι συμβιβασμένοι ή πουλημένοι κλπ., γιατί έχει κάνει θυσίες. Kαι έχει δώσει πραγματικά πάρα πολλές θυσίες. Δεν μπορεί να αμφιβάλει κανείς. Tην ίδια στιγμή όμως μέσα σ’ αυτό το Kίνημα βλέπουμε τι έγινε στις “σοσιαλιστικές χώρες”, τι εγκλήματα υπήρξαν, τι σταλινισμοί κλπ. Για πρώτη φορά, λοιπόν, συναντώ στην ταινία του Κισλόφσκι, και στη φράση του απ. Παύλου την απάντηση σ’ αυτό που με απασχολούσε: πώς μπορεί οι άνθρωποι, οι οποίοι κάνουν θυσίες και ήταν στο EAM, που γνώρισαν την εξορία και το εκτελεστικό απόσπασμα, να δημιουργήσουν ένα σύστημα που είχε ένα εγκληματικό, πολλές φορές, απολογισμό, ενώ οι μαυραγορίτες τελικά να δημιουργήσουν ένα σύστημα, το οποίο μέσα από την πορεία του και μέσα από την εξέλιξή του, που βιώνουμε σήμερα, έδωσε κάποιες δυνατότητες ελευθερίας, δημοκρατίας, διαλόγου κλπ.

Χρειαζόταν ν’ ακούσω τον απ. Παύλο που έλεγε “δεν υπάρχει θυσία, αν δεν υπάρχει αγάπη”. Δηλαδή, αν δεν υπάρχει μια βαθιά συναίσθηση αλληλεγγύης και ταύτισης με τον άλλον, πάνω στην οποία μόνο η Εκκλησία μπορεί να διεισδύσει και η οποία συναίσθηση δεν μπορεί να επιτρέψει εγκλήματα ή παρεκτροπές ή ο,τιδήποτε άλλο. Θέλω να πω ότι μέσα από προσωπικές και ιστορικές διαδρομές όπως είπαμε όλοι, βλέπουμε αυτά τα ρεύματα, την Εκκλησία και την Αριστερά, σε διαφορετική φάση. Το ένα σε άνοδο, το άλλο σε κάθοδο, την Εκκλησία σε άνοδο σήμερα και στην Ελλάδα και γενικά, την Αριστερά σε κάθοδο, να μπλέκονται, να συναντιούνται, να συγκρούονται, να συνυπάρχουν και είναι πολύ σημαντικό όλα αυτά να τα φέρνουμε στη συνείδησή μας, με τέτοιες δυνατότητες διαλόγου όπως εδώ.

(…) Έχουμε κάνει μία μεγάλη προσπάθεια στην Ευρωβουλή και συνεχίζουμε αυτήν την προσπάθεια οι βουλευτές όλων των κομμάτων για μία πολυπολιτισμική Ευρώπη. Για μία πολυθρησκευτική Ευρώπη, για τη δυνατότητα πάνω στην ηγεμονία που ασκεί ο καθολικοπροτεσταντικός κόσμος της δυτικής Ευρώπης να εμφανιστεί ο κόσμος της Ανατολής, η Ορθοδοξία, οι δικές της παραδόσεις, οι δικές της απόψεις, η δική της γλώσσα κλπ. Είναι μια σκληρή προσπάθεια. Θυμάστε τα βιβλία περί ιστορίας της Ευρώπης κλπ. Βλέπουμε, όμως, στο χώρο των ευρωπαϊκών θεσμών μικροαντιθέσεις, θα έλεγα, ανάμεσα στις διάφορες δομές της Εκκλησίας, να εκφράζονται μ’ ένα τρόπο, ο οποίος υπονομεύει αυτή την προσπάθεια. Έχει γίνει μία καλή προσπάθεια από το Πατριαρχείο και έχουμε πολλές πρωτοβουλίες στο χώρο τον ευρωπαϊκό. Ανοίγει, όμως, γραφείο η Αρχιεπισκοπή Αθηνών και μου θυμίζει το Κ.Κ.Ε. Εσωτερικού με το Κ.Κ.Ε. Και τη διαφορά του Κ.Κ.Ε. Εσωτερικού και του Κ.Κ.Ε. την πληρώσαμε εμείς, και αν θέλετε, τα μεγέθη μας ήταν μικρά. Αλλά εδώ μιλάμε για τον πολιτισμό και την παρουσία ενός λαού. Ανταγωνισμός. Ποιος θα επηρεάσει περισσότερο τους βουλευτές, πώς θα γίνει αυτό, πώς θα γίνει εκείνο.

Κάτι ακόμη, που είναι πολύ βασικό, νομίζω. Είναι τα μεγάλα ζητήματα και όχι μόνο τα κοινωνικά, στα οποία χρειάζεται ο λόγος της Εκκλησίας. Περιμένει, ακόμα και εκείνος, ο οποίος δεν είναι πιστός, δεν ανήκει στο σώμα της χριστιανικής Εκκλησίας, περιμένω κι εγώ ν’ ακούσω την άποψη της Εκκλησίας στα θέματα, στα οποία δεν μπορεί ούτε μια κοινωνική φιλοσοφία, ούτε μια κοσμική θεωρία να σου δώσει απάντηση. Πολλές φορές απογοητεύεσαι. Αναζητάς μια πνευματικότητα και βλέπεις μία επίδειξη. Αναζητάς μία σοβαρή γνώμη σε υπαρξιακά ζητήματα και ακούς μία εμπλοκή σε καθημερινά πολιτικά προβλήματα. Αναζητάς μία θέση σωτηρίας για έναν ολόκληρο κόσμο, και εδώ αναφέρομαι στο θέμα της αντισύλληψης, και δεν ακούς τίποτα ή ακούς υπεκφυγές.

Αυτή τη στιγμή 1 στα 4 παιδιά στην Αφρική πεθαίνει από AIDS. Μπορεί να σιωπά η Εκκλησία στο θέμα της αντισύλληψης; Είναι δυνατόν; Αυτή τη στιγμή ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα στον πλανήτη μας είναι το θέμα του υπερπληθυσμού. Όταν γεννήθηκα εγώ ήταν δυόμισι δισεκατομμύρια άνθρωποι, σήμερα έχουν περάσει τα 6 δισεκατομμύρια. Οι προβολές λένε ότι το 2050 θα έχουμε φτάσει στα 11-12 δισεκατομμύρια. Μας ανέφερε ο κ. Παπαθανασίου πόσα παιδιά σε κάθε λεπτό πεθαίνουν. Μπορούμε, λοιπόν, να μη συζητάμε για οικογενειακό προγραμματισμό;