Ο Τομέας Ψαλτικής και Μουσικολογίας ιδρύθηκε το 2013. Σκοποί του Τομέα είναι η έρευνα, μελέτη, καταγραφή, διάσωση και προβολή του βυζαντινού και μεταβυζαντινού μουσικού πολιτισμού, ιδιαιτέρως της εκκλησιαστικής ψαλτικής, όπως διασώζεται στην ζώσα παράδοση των φυσικών του φορέων, κληρικών και ιεροψαλτών και όπως καταφθάνει ως τις ημέρες μας μέσω των άμεσων και έμμεσων πηγών του (μουσικά χειρόγραφα, θεωρητικά συγγράμματα και μελέτες, ιστορικές μαρτυρίες, πατερική και κοσμική γραμματεία κ.λπ.). Ένα από τα κυριότερα ενδιαφέροντα του Τομέα είναι η καταγραφή και μελέτη της τοπικής ψαλτικής παράδοσης της Μαγνησίας και της Μητρόπολης Δημητριάδος, μέσα από τη συγκέντρωση, ταξινόμηση και μελέτη των σχετικών πηγών ή μαρτυριών. Για την επίτευξη των ανωτέρω σκοπών πρωταρχικό μέλημα του Τομέα είναι η οργάνωση ενός μουσικού αρχείου κάθε είδους ηχητικών καταγραφών, φωτογραφιών, καταλοίπων, εγγράφων, χειρογράφων, και λοιπών πηγών για την έρευνα και μελέτη της Ψαλτικής στην Μαγνησία αλλά και πέραν αυτής, καθώς και η συγκρότηση μιας μουσικής και μουσικολογικής βιβλιοθήκης.
Επιπλέον, ο Τομέας στοχεύει να φέρει κοντά ερευνητές, επιστήμονες και επιστημονικούς φορείς, των οποίων το γνωστικό αντικείμενο ή τα ερευνητικά ενδιαφέροντα σχετίζονται αμέσως ή εμμέσως με την Ψαλτική, και να δημιουργήσει ένα δίκτυο συνεργασιών και διαδράσεων. Ως εκ τούτου, αποβλέπει σε συνεργασίες και ανταλλαγές με το Ίδρυμα Βυζαντινής Μουσικολογίας της Ι. Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, με τα Προγράμματα Ψαλτικής των Ανωτάτων Εκκλησιαστικών Ακαδημιών, με τους ανάλογους Τομείς Πανεπιστημιακών Σχολών της Ελλάδος και του εξωτερικού, με καλλιτεχνικούς φορείς (Σύλλογοι και Σύνδεσμοι Ιεροψαλτών, Σχολές Βυζαντινής Μουσικής) κ.λπ. Ήδη έχει πραγματοποιήσει τέσσερα διεθνή συνέδρια και άλλες ημερίδες, επιμορφωτικά σεμινάρια αλλά και καλλιτεχνικές εκδηλώσες περί την Ψαλτική, και μέλη του έχουν κατ’ επανάληψη συμμετάσχει σε ανάλογες διοργανώσεις. Επίσης, έχει εκδόσει ως τώρα έναν αριθμό βιβλίων και δίσκων, και έχει δημιουργήει σχετικές ιστοσελίδες, με σκοπό τη διάχυση των σχετικών πληροφοριών και πορισμάτων των ανωτέρω δράσεων σε κάθε ενδιαφερόμενο. Διευθυντής του Τομέα υπήρξε από το 2013 ως το 2022 ο Κωνσταντίνος Χ. Καραγκούνης, Αναπληρωτής Καθηγητής της Ανωτάτης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Αθηνών.